Vì sao VAT được khấu trừ vẫn tạo nhu cầu vốn cho dự án?

Ba loại VAT cần phân biệt

VAT đầu ra phát sinh khi bán sản phẩm và được thu từ khách hàng. Với doanh nghiệp áp dụng phương pháp khấu trừ, đây là khoản thu hộ Nhà nước, không phải doanh thu của dự án.

VAT đầu vào đủ điều kiện khấu trừ phát sinh khi mua hàng hóa, dịch vụ. Khoản này được bù trừ với VAT đầu ra thay vì tính vào chi phí trên báo cáo kết quả kinh doanh (P&L).

VAT đầu vào không được khấu trừ thì không được bù trừ. Khi đó nó trở thành chi phí của dự án và có ảnh hưởng đến P&L. Cách hạch toán cụ thể cần theo quy định kế toán, thuế đang áp dụng.

Một khoản không đi qua P&L không có nghĩa là nó không tạo ra dòng tiền. P&L đo lường doanh thu, chi phí và lợi nhuận; báo cáo dòng tiền theo dõi tiền thực thu, thực chi và thời điểm phát sinh.

Dòng tiền VAT cần theo dõi những gì?

Trong mô hình tài chính, có thể diễn giải dòng tiền VAT thuần theo từng kỳ như sau:

• Ghi nhận theo thời điểm thực thu hoặc thực chi.
• Nếu doanh thu thu tiền và chi phí thanh toán đã bao gồm VAT, cần tách phần VAT ra để tránh tính hai lần.
• Tách ba mốc: VAT phát sinh theo giao dịch, VAT kê khai theo kỳ và tiền thuế thực nộp. Ba mốc này có thể rơi vào các kỳ khác nhau.
• Số VAT còn được khấu trừ cần được chuyển tiếp đúng giữa các kỳ.

Ví dụ: một căn hộ giá 5 tỷ đồng chưa VAT

Ví dụ dưới đây dùng thuế suất giả định 10% để minh họa; thuế suất và cách xác định giá tính thuế cho dự án thực tế cần kiểm tra theo quy định hiện hành. Giá bán căn hộ là 5 tỷ đồng chưa VAT; giá đất được trừ khi xác định giá tính VAT giả định là 2,5 tỷ đồng.

Khoản mua quyền sử dụng đất thuần túy và tiền sử dụng đất trong ví dụ không tạo VAT đầu vào. “Giá đất được trừ” là một giả định phục vụ minh họa, không mặc nhiên bằng toàn bộ chi phí đất. Khi lập mô hình cho dự án thực tế, cần đối chiếu hồ sơ, bản chất từng khoản mục và quy định đang áp dụng.

Tổng dòng tiền VAT thuần bằng 0 nhưng dự án vẫn thiếu tiền ở Q1

Giả sử VAT được thu và trả cùng kỳ phát sinh, kê khai theo quý, nộp thuế vào quý sau và không có hoàn thuế. Lịch dòng tiền có thể như sau, đơn vị tỷ đồng:

Ba lỗi thường gặp trong mô hình tài chính

1. Bỏ VAT khỏi dòng tiềnVì cho rằng VAT được khấu trừ không vào P&L nên không ảnh hưởng đến dự án.
2. Chỉ tính số tổngKhông lập lịch theo kỳ nên bỏ sót khoảng thiếu hụt vốn tạm thời.
3. Trộn phát sinh và thực nộpĐặt VAT phải nộp và dòng tiền nộp thuế vào cùng một kỳ trong mọi trường hợp.

Mô hình nên tách ít nhất bốn lớp: VAT đầu ra, VAT đầu vào được khấu trừ, số còn được khấu trừ chuyển kỳ và số thuế thực nộp hoặc hoàn thực nhận. Phần VAT đầu vào không được khấu trừ, nếu có, nên theo dõi riêng như một khoản chi phí.